16 kwietnia 2026 roku w Gdyni, przed Centralną Morską Komisją Egzaminacyjną podległą ministrowi właściwemu do spraw gospodarki morskiej, odbył się egzamin na poziomie zarządzania w dziale pokładowym na jachtach. Jedną z osób, które pomyślnie przeszły ten sprawdzian jest instruktor specjalności wodnej Hufca ZHP Łódź-Polesie, hm. Piotr Nowacki.
Druh Piotr jest pierwszym instruktorem wodnym Związku Harcerstwa Polskiego i jednym z kilku żeglarzy w Polsce, który uzyskał dyplom kapitana na jachtach do 500 jednostek pojemności brutto (GT). Uzyskanie dyplomu poprzedziło kilka lat gromadzenia wymaganej praktyki morskiej oraz zaliczenie szeregu szkoleń, obejmujących różne obszary kompetencji.
System stopni żeglarskich, oparty na konwencji STCW (International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers) określającej wymagania w zakresie wyszkolenia, certyfikacji i pełnienia wacht na morskich jednostkach pływających, został w Polsce wprowadzony 29 stycznia 2018 r. Celem systemu STCW jest ujednolicenie kompetencji, ustanowienie minimalnych standardów wiedzy, umiejętności i sprawności fizycznej dla osób pracujących na jednostkach pływających na całym świecie, podniesienie poziomu bezpieczeństwa życia na morzu oraz ochrony środowiska morskiego, jak również wprowadzenie obowiązku posiadania ważnych świadectw i dyplomów potwierdzających kwalifikacje, uznawanych międzynarodowo.
W odróżnieniu od funkcjonującego w Polsce amatorskiego systemu stopni żeglarskich, w systemie STCW poszczególne poziomy kompetencji (wielkość jachtów) określa się jednostkami pojemności brutto (GT), a nie długością kadłuba. Dla przykładu, najbardziej znane polskie żaglowce zarejestrowane jako jacht mają odpowiednio:
– Generał Zaruski – 29,02 metra długości / 88,95 GT,
– Zawisza Czarny II – 42,6 metra (z bukszprytem) /164 GT,
– Pogoria – 47 metrów (z bukszprytem) /290,56 GT,
– Fryderyk Chopin – 55,5 metra (z bukszprytem) /306 GT,
– Oceania – 48,9 metra / 370 GT.
Polskie przepisy przewidują 5 świadectw i dyplomów STCW w dziale pokładowym na jachtach:
– na poziomie pomocniczym – marynarza wachtowego,
– na poziomie operacyjnym – oficera do 3 000 GT,
– na poziomie zarządzania – kapitana odpowiednio do 200 GT, do 500 GT i do 3 000 GT.
Wszystkie poziomy kwalifikacji muszą być osiągane kolejno; osoby posiadające amatorskie certyfikaty kapitana jachtowego lub motorowodnego mogą podejść do egzaminu na dyplom kapitana na jachtach do 200 GT lub oficera wachtowego do 3 000 GT po spełnieniu dodatkowych wymagań określonych w aktach prawnych.
Egzamin przed Centralną Morską Komisją Egzaminacyjną jest dużo trudniejszy, niż żeglarze mogliby przypuszczać – jeszcze niedawno poziom zdawalności na dyplom kapitana do 200 GT nie przekraczał 20%. Inny jest też zakres szkolenia przygotowującego do poszczególnych egzaminów.
W odróżnieniu od programów Polskiego Związku Żeglarskiego oraz Polskiego Związku Motorowodnego i Narciarstwa Wodnego, duży nacisk kładziony jest na zagadnienia związane z prawem morskim i ubezpieczeniami, nawigacją i astronawigacją, statecznością oraz ratownictwem morskim, meteorologią i oceanografią, a także zarządzaniem zasobami ludzkimi i bezpieczeństwem żeglugi.
Harcmistrz Piotr Nowacki swoją pasję żeglarską rozwijał początkowo w 82 Łódzkiej Wodnej Drużynie Harcerskiej działającej w Szkole Podstawowej nr 15 w Łodzi, później w 47 Łódzkiej Wodnej Drużynie Harcerskiej w szczepie im. Romualda Traugutta. Nadal jest czynnym instruktorem Hufca ZHP Łódź-Polesie. W przeszłości pełnił m.in. funkcje komandora Harcerskiego Klubu Wodnego DAL, retmana hufca i instruktora komendy hufca (Łódź-Polesie), pilota Chorągwi Łódzkiej ZHP oraz instruktora Kierownictwa Harcerskich Drużyn Wodnych i Żeglarskich przy Wydziale Specjalności Głównej Kwatery ZHP. Z wykształcenia jest fotografem i magistrem wychowania plastycznego; ukończył też studia podyplomowe z makroekonomii oraz informatyki. Swój pierwszy morski rejs kapitański poprowadził ze Szczecina do Kopenhagi, na Bornholm i Christiansø. Przez wiele lat był szkoleniowcem i egzaminatorem podczas kursów żeglarskich. Poprowadził kilkadziesiąt rejsów morskich z udziałem harcerzy z różnych środowisk wodniackich w Polsce. Jako pilot Chorągwi Łódzkiej ZHP koordynował organizację harcerskiej flotylli w ramach skautowej armady 29 jachtów, płynących do Åhus na 22 Światowy Zlot Skautowy Jamboree’2011 (w Rinkaby w Szwecji). Pełnił funkcję kapitana na żaglowcach Zawisza Czarny II, Sunny Hill i Oceania. Sezon 2025 spędził na Morzu Barentsa i Morzu Grenlandzkim w ramach 39 ekspedycji badawczej Instytutu Oceanologii PAN.
Został odznaczony m.in. Harcerskim Odznaczeniem Honorowym Srebrnym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”, Medalem Za Zasługi w Wychowaniu Wodnym ZHP im. Generała Zaruskiego oraz Honorową Odznaką Polskiego Związku Żeglarskiego „Zasłużony dla Żeglarstwa Polskiego”.
